Zeytin fiyatlarında son on yılda yaşanan fiyat artışını somut olarak görmek için market raflarına kabaca bir bakış yeterli. Örneğin zeytin ürünleri için tüm AB genelinde ortak perakende satış fiyatı belirleyen bir markanın fiyatlarında bunu kolayca görmek mümkün. 700 gram net ağırlığa sahip yeşil çizik zeytin ile 750 gram ağırlığındaki siyah zeytin teneke kutulurda 2016 yılı boyunca perakende 2 Euro’dan satılırken bu rakam Ağustos 2026’da yeşil zeytin için 7 Euro’ya, siyah zeytin içinse 8 Euro’ya çıkmış.

Sofralık zeytin fiyatlarındaki bu muazzam artışın yıllara göre oranına bakıldığında fiyat yükselişinin  güvenli yatırım aracı olarak bilinen altın fiyatlarındaki artışa benzer bir ivme gösterdiği ortaya çıkıyor. Ocak 2016 sonunda altının gramı Almanya’da maximum 34 Euro seviyesinde seyrederken bu rakam aradan on yıl geçtikten sonra Ocak 2026’da 128 Euro seviyesine çıktı. Kısacası altın Almanya’da yatırımcısına on yılda gram başına yaklaşık 94 Euro kazandırırken, Avrupa’daki tüketiciler on yıl öncesine göre kahvaltılık Türk zeytini için kesenin ağzını iyice açarak 5-6 Euro daha fazla ödemek durumunda kalıyor. 

TUİK verilerine göre 2016 yılında 430 bin ton olarak tespit edilen sofralık zeytin üretimi küçük rekolte dalgalanmalarının ardından 2022 yılında 938 bin tona yükseldi. Üretim 2024 yılına gelindiğinde bir rekor kırarak 1166 tona ulaştı. Türkiye bu rakamla aynı zamanda dünya birinciliğine oturdu.

Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı ve üretim maliyetlerindeki artışa paralel olarak Avrupa’ya ihraç edilen gıda ürünlerinde benzer fiyat artışlarının gözlemlendiğini ancak zeytindeki artışın olağanüstü olduğunu kaydeden uzmanlar, fiyatlardaki bu artışın rekolte farklılığı ile açıklanamayacağını belirtiyor. Sofralık zeytin üretimi her ne kadar ağaçlardan iki yılda bir ürün alınmasına ve kuraklık gibi etmenlere bağlı olarak dalgalanma gösterse de TUİK’in Tarım ve Orman Bakanlığı’na dayanarak oluşturduğu verilerde zeytin üretiminin son on yılda artış gösterdiği rahatça görülüyor. TUİK verilerine göre 2016 yılında 430 bin ton olarak tespit edilen sofralık zeytin üretimi küçük rekolte dalgalanmalarının ardından 2022 yılında 938 bin tona yükseldi. Üretim 2024 yılına gelindiğinde bir rekor kırarak 1166 tona ulaştı. Türkiye bu rakamla aynı zamanda dünya birinciliğine oturdu.

Fotoğraf: Ünal Bilir